Siyakat


Siyakat, harflerin yazılışı, ifade biçimi, yazım tekniği gibi kendine özgü kuralları dolayısıyla okunması ve yazılması özel eğitim ve uzmanlık isteyen bir yazı çeşidiydi. İşlemlerin zamanında ve hızlıca yazılması, kağıttan tasarruf (siyakatle yazılmış bir sayfalık bir yazı, rika yazısı ile 5-6 sayfa tutar), meseleyi kısa ve özlü bir şekilde kaydetme ihtiyacı yanında; siyakatın asıl önemi, bir tür şifre özelliği taşıması, bilginin gizliliği ve güvenliğini sağlamasıydı.
15. yüzyıldan itibaren kullanılmaya başlayan siyakat, bütün mali muamelatın, tapu-tahrir kayıtlarının yazılmasında 19. yüzyılın son çeyreğine kadar kullanılmıştır. Bütün mali kayıtlar hemen tamamıyla siyakatle yazılmıştır; buna tapu-tahrir defterleri de eklenince Osmanlı Devleti’nin iktisat tarihi ile alakalı belgelerin tetkikinin siyakat yazısını bilmeyi gerektirdiği anlaşılır.
Kısaltma ve kalıplardan, kendine has deyimlerden, ekseriyetle noktasız yazılan harflerinden dolayı okunması ve yazılması zor olan siyakat, bilhassa mali hususlarda yüksek güvenlik gerektiren veya gizli kalması gereken belgelerde, üzerine ilave bilgi eklenmesi veya değişiklik yapılması gibi müdahalelerin önüne geçmek için geliştirilmişti.
Osmanlılar, siyakat yazısını İlhanlıların kullandıkları usulü esas alarak, ancak zaman içinde kendi ihtiyaçları çerçevesinde geliştirerek Fatih döneminden 19. yüzyıl sonlarına kadar kullandılar. II. Mahmud döneminden itibaren yavaş yavaş kullanımdan düşen, Tanzimat sonrası muhasebe kayıtlarında kullanımına son verilen siyakat eski önemini kaybetmiş; 19. yüzyılın sonuna gelindiğinde bunu okuyup yazabilecek kişi bulunamaz olmuştur.

kaynak

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: